"Het eiland van de creativiteit.."

Je loopt door een bos. Het is donker en de sneeuw onder je blote voeten voelt ijskoud aan. Je komt aan bij een bevroren meer. Om te vluchten, waag je het om je op het ijs te begeven… In het midden van het meer blijf je stil staan. Je kijkt om je heen en merkt dat er niemand achter je aan zit. Je bent hier alleen. Verscheidene vragen spoken door je hoofd en plots besef je: je bent aan het dromen. In een lucide droom ben je je ervan bewust dat je droomt. Daardoor kan je de controle over de droom overnemen. Je kan doen wat je wil. Er zijn geen limieten meer. Het enige dat in de weg kan staan, is je eigen geest. Want wanneer je alles kan, verschijnt de grote vraag: “Wat ga je doen?”

Bij mijn eerste lucide droom ontdekte ik iets dat me echt verwonderde. In die droom besloot ik een schilderij te maken. Het maken van schilderijen in een lucide droom is fantastisch. Je hoeft geen penselen of verf te gebruiken. Door één handbeweging kwam het werk meteen tevoorschijn. Het had een blauwe achtergrond en rechts in de hoek stond een man.

longread wouter.png

Wanneer je het ontstaan van dit beeld nader bekijkt, merk je dat het niet bewust werd gecreëerd, maar dat het beeld plots verscheen. Het werd dus in een onbewust deel van mijn geest uitgewerkt. Een deel van onze creativiteit werkt dus op een onbewust niveau.

Wat is creativiteit? Volgens het Nederlandse woordenboek staat creativiteit voor ‘het talent om nieuwe dingen te verzinnen, om creatief te zijn’. Bij deze betekenis wordt vooral de nadruk gelegd op ‘talent’ en het ‘verzinnen’. Dit zijn zaken die teruggaan naar onze kijk op de wereld en hoe we met onze geest hierop grip krijgen. Vanuit het Westerse perspectief wordt vooral de focus op de bewust rationele geest gelegd. Het ontwikkelen van onze rationele geest zou ons bewuster en creatiever maken. Maar dat is natuurlijk niet geheel waar. Sommigen spreken dit zelfs volledig tegen. Naar de bekende quote van Picasso is elk kind een kunstenaar en is het de bedoeling om dit te blijven wanneer we opgroeien. Het gaat hier dus om de vrije geest van kinderen en hun verwondering om zaken te ontdekken. Het ‘niet kennen’ van de wereld leidt zo tot een verlangen om deze te begrijpen. Dit schept dan weer een openheid om de onbewuste geest vrij te ontdekken.

Creativiteit kunnen we dus als een eiland in onze geest bekijken. Het is een onbewuste ruimte waar beelden en herinneringen worden opgeslagen, vermengd met verlangens, dromen en angsten. Deze wereld werd door psychologen als Sigmund Freud en Carl Gustav Jung verder onderzocht. Ook het Surrealisme, sterk geïnspireerd door de theorieën van Freud had als missie de verborgen domeinen van onze geest bloot te leggen. Kijken we verder, dan zien we ook dat andere culturen hier interessante inzichten op hebben. Het werken met sjamanen die dankzij geestesverruimende methodieken contact maken met hogere, onontdekte gebieden is hiervan een goed voorbeeld.

Maar hoe kunnen we dit zelf inzetten in onze dagelijkse creatieve ontwikkeling? Er zijn verschillende technieken mogelijk. Zo kan je bijvoorbeeld je vermogen om te visualiseren versterken. Dankzij visualisatie open je je geest en geef je zo de ruimte aan je onbewuste om zaken naar de voorgrond te brengen. Een belangrijk aspect hierbij is het versterken van de ervaring en beleving. Het onbewuste communiceert anders dan onze rationele geest, die vooral met logica en woorden werkt. Het gevoel en de taal van symboliek en metaforen speelt een belangrijke rol binnen de wereld van het onbewuste. Hoe sterker de beleving van de visualisatie, hoe sterker het onderzoek naar de diepten van je eigen geest.

Dankzij een sterke visualisatie komen verschillende beelden naar de voorgrond. Het is dus belangrijk dat je deze goed tracht weer te geven, zodat je ze later verder kan bestuderen. Hiervoor is de techniek van het automatisch of vrij schrijven een goede oplossing. Je maakt jezelf tot machine en noteert alle informatie die je geest haalt. Zonder kritiek te uiten of je tekst zelfs te herlezen. Je moet schrijven en blijven schrijven. Je schrijft alle woorden op die je geest aanhaalt. Pas na de oefening kan je de tekst herlezen. Schrijven is voor deze oefening interessant, maar ook tekenen, schilderen of zelfs muziek spelen bied interessante mogelijkheden.

Zahra Verhoeven